ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ

ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ

ଦ୍ବିତୀୟ ସ୍କନ୍ଧ

ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ

ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କର ବିବିଧ ପ୍ରଶ୍ନ

 

ରାଜୋବାଚ

ବ୍ରହ୍ମଣା ଚୋଦିତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗୁଣାଖ୍ୟାନେଽଗୁଣସ୍ୟ ଚ ।

ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ଯଥା ପ୍ରାହ ନାରଦୋ ଦେବଦର୍ଶନଃ ॥ ୧॥

ଏତଦ୍ୱେଦିତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ୱଂ ବେଦବିଦାଂ ବର ।

ହରେରଦ୍ଭୁତବୀର୍ୟସ୍ୟ କଥା ଲୋକସୁମଙ୍ଗଲାଃ ॥ ୨॥

ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ କହୁଛନ୍ତି – ହେ ଭଗବନ୍ ! ଆପଣ ବେଦବେତ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟନ୍ତି | ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ନିର୍ଗୁଣ ଭଗବାନଙ୍କର ଗୁଣର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ କାହାକୁ-କାହାକୁ କେଉଁ-କେଉଁ ରୂପରେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ? ଏକରେ ତ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଭଗବତ୍-କଥା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଅଟେ, ଦୁଇରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବଦ୍-ଦର୍ଶନ କରାଇବା ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କର ସ୍ବଭାବ ଅଟେ | ଆପଣ ତାଙ୍କର କଥା ମୋତେ ଶୁଣାନ୍ତୁ |

କଥୟସ୍ୱ ମହାଭାଗ ଯଥାହମଖିଲାତ୍ମନି ।

କୃଷ୍ଣେ ନିବେଶ୍ୟ ନିଃସଙ୍ଗଂ ମନସ୍ତ୍ୟକ୍ଷ୍ୟେ କଲେବରମ୍ ॥ ୩॥

ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଶୁକଦେବଜୀ ! ଆପଣ ମୋତେ ଏପରି ଉପଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ଯେ ମୁଁ ନିଜର ଆସକ୍ତିରହିତ ମନକୁ ସର୍ବାତ୍ମା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ତନ୍ମୟ ରଖି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ |

ଶୃଣ୍ୱତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ନିତ୍ୟଂ ଗୃଣତଶ୍ଚ ସ୍ୱଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।

କାଲେନ ନାତିଦୀର୍ଘେଣ ଭଗବାନ୍ ବିଶତେ ହୃଦି ॥ ୪॥

ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଲୀଳାମାନଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ଏବଂ କଥନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭଗବାନ ତତ୍କାଳ ପ୍ରକଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି |

ପ୍ରବିଷ୍ଟଃ କର୍ଣରନ୍ଧ୍ରେଣ ସ୍ୱାନାଂ ଭାବସରୋରୁହମ୍ ।

ଧୁନୋତି ଶମଲଂ କୃଷ୍ଣଃ ସଲିଲସ୍ୟ ଯଥା ଶରତ୍ ॥ ୫॥

କର୍ଣ୍ଣରନ୍ଧ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭାବମୟ ହୃଦୟକମଳରେ ଉପବେଶନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶରତ ଋତୁ ଜଳକୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ମୁକ୍ତ କରିଦେବା ପରି ସେ ଭକ୍ତ ମନର ମଳୀନତା ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି |

ଧୌତାତ୍ମା ପୁରୁଷଃ କୃଷ୍ଣପାଦମୂଲଂ ନ ମୁଞ୍ଚତି ।

ମୁକ୍ତସର୍ୱପରିକ୍ଲେଶଃ ପାନ୍ଥଃ ସ୍ୱଶରଣଂ ଯଥା ॥ ୬॥

ମାର୍ଗରେ ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ପଥିକ ଯେପରି ନିଜ ଘରକୁ ଛାଡି ନ ଥାଆନ୍ତି, ସେହିପରି ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇ ଥାଏ, ସେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରଣକମଳକୁ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ |

ଯଦଧାତୁମତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଦେହାରମ୍ଭୋଽସ୍ୟ ଧାତୁଭିଃ ।

ଯଦୃଚ୍ଛୟା ହେତୁନା ବା ଭବନ୍ତୋ ଜାନତେ ଯଥା ॥ ୭॥

ଭଗବନ୍ ! ଜୀବର ପଂଚଭୂତ ସହିତ କୌଣସି ସମ୍ବନ୍ଧ ନାହିଁ, ଅଥଚ ତା’ର ଶରୀର ପଂଚଭୂତରେ ଗଢା ହୋଇଥାଏ | ସ୍ବଭାବତଃ ଏପରି ହୋଇଥାଏ ଅଥବା କୌଣସି କାରଣବଶତଃ – ଆପଣ ଏହାର ମର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣରୀତିରେ ଜାଣନ୍ତି |

ଆସୀଦ୍ୟଦୁଦରାତ୍ପଦ୍ମଂ ଲୋକସଂସ୍ଥାନଲକ୍ଷଣମ୍ ।

ଯାବାନୟଂ ବୈ ପୁରୁଷ ଇୟତ୍ତାବୟବୈଃ ପୃଥକ୍ ।

ତାବାନସାବିତି ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଂସ୍ଥାବୟବବାନିବ ॥ ୮॥

ଆପଣ କହିଥିଲେ, ଭଗବାନଙ୍କ ନାଭିରୁ ସେହି କମଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯହିଁରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକର ରଚନା ହେଲା | ଏହି ଜୀବ ନିଜର ସୀମିତ ଅବୟବଠାରୁ ଯେପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଟେ, ସେହିପରି ଆପଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସୀମିତ ଅବୟବଠାରୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି | ଏହା କିପରି ଅଟେ ?

ଅଜଃ ସୃଜତି ଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ଯଦନୁଗ୍ରହାତ୍ ।

ଦଦୃଶେ ଯେନ ତଦ୍ରୂପଂ ନାଭିପଦ୍ମସମୁଦ୍ଭବଃ ॥ ୯॥

ସ ଚାପି ଯତ୍ର ପୁରୁଷୋ ବିଶ୍ୱସ୍ଥିତ୍ୟୁଦ୍ଭବାପ୍ୟଯଃ ।

ମୁକ୍ତ୍ୱାଽଽତ୍ମମାୟାଂ ମାୟେଶଃ ଶେତେ ସର୍ୱଗୁହାଶୟଃ ॥ ୧୦॥

ଯାହାର କୃପାରେ ସର୍ବଭୂତମୟ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ପ୍ରାଣୀସମୁଦାୟର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନାଭିକମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଯିଏ ତାଙ୍କ କୃପାରୁ ହିଁ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଲାଭ କରିପାରି ଥିଲେ, ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ପ୍ରଳୟର ହେତୁ ସେହି ସର୍ବାନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ମାୟାପତି ପରମ ପୁରୁଷ ପରମାତ୍ମା ନିଜ ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେଉଁ ରୂପରେ କାହା ଉପରେ ଶୟନ କରନ୍ତି ?

ପୁରୁଷାବୟବୈର୍ଲୋକାଃ ସପାଲାଃ ପୂର୍ୱକଲ୍ପିତାଃ ।

ଲୋକୈରମୁଷ୍ୟାବୟବାଃ ସପାଲୈରିତି ଶୁଶ୍ରୁମ ॥ ୧୧॥

ପ୍ରଥମେ ଆପଣ କହିଥିଲେ, ବିରାଟ ପୁରୁଷଙ୍କର ଅଙ୍ଗରୁ ଲୋକ ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ରଚନା ହୋଇଛି | ତାପରେ ଆପଣ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଲେ ଯେ ଲୋକ ଏବଂ ଲୋକପାଳ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର କଳ୍ପନା ହୋଇଛି | ଏହି ଉଭୟ ପ୍ରକାର ବକ୍ତବ୍ୟର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?

ଯାବାନ୍ କଲ୍ପୋ ବିକଲ୍ପୋ ବା ଯଥା କାଲୋଽନୁମୀୟତେ ।

ଭୂତଭବ୍ୟଭବଚ୍ଛବ୍ଦ ଆୟୁର୍ମାନଂ ଚ ଯତ୍ସତଃ ॥ ୧୨॥

ମହାକଳ୍ପ ଏବଂ ତା’ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅବାନ୍ତର କଳ୍ପର ସଂଖ୍ୟା କେତେ ? ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳର ଅନୁମାନ କିପରି ଭାବରେ କରାଯାଇ ଥାଏ ? ସ୍ଥୁଳ ଦେହାଭିମାନୀ ମନୁଷ୍ୟର ଆୟୁ କ’ଣ ନିର୍ଧାରିତ ଅଟେ ?

କାଲସ୍ୟାନୁଗତିର୍ୟା ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟତେଽଣ୍ୱୀ ବୃହତ୍ୟପି ।

ଯାବତ୍ୟଃ କର୍ମଗତୟୋ ଯାଦୃଶୀର୍ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ ॥ ୧୩॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ! କାଳର ତ୍ରୁଟି ଆଦି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ଏବଂ ବର୍ଷ ଆଦି ସ୍ଥୁଳ ଗତି କିପରି ଜାଣିହୁଏ ? ବିବିଧ କର୍ମ ଦ୍ବାରା ଜୀବର କେଉଁ ଏବଂ କିପରି ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ?

ଯସ୍ମିନ୍ କର୍ମସମାବାୟୋ ଯଥା ଯେନୋପଗୃହ୍ୟତେ ।

ଗୁଣାନାଂ ଗୁଣିନାଂ ଚୈବ ପରିଣାମମଭୀପ୍ସତାମ୍ ॥ ୧୪॥

ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ଯୋନି ସତ୍ତ୍ବ, ରଜ, ତମ – ଏହି ତ୍ରିଗୁଣର ଫଳସ୍ବରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ | ଏହାର କାମନା କରୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ କେଉଁ ଯୋନି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ନିମନ୍ତେ କେଉଁ-କେଉଁ ପ୍ରକାରର କର୍ମ ସ୍ବୀକାର କରିଥାଆନ୍ତି ?

ଭୂପାତାଲକକୁବ୍ୱ୍ୟୋମ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଭୂଭୃତାମ୍ ।

ସରିତ୍ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱୀପାନାଂ ସମ୍ଭବଶ୍ଚୈତଦୋକସାମ୍ ॥ ୧୫॥

ପୃଥିବୀ, ପାତାଳ, ଦିଶା, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ବୀପ ଏବଂ ସେଥିରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହୁଏ ?

ପ୍ରମାଣମଣ୍ଡକୋଶସ୍ୟ ବାହ୍ୟାଭ୍ୟନ୍ତରଭେଦତଃ ।

ମହତାଂ ଚାନୁଚରିତଂ ବର୍ଣାଶ୍ରମବିନିଶ୍ଚୟଃ ॥ ୧୬॥

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପରିମାଣ – ଉଭୟ ବାହାର ଏବଂ ଭିତର କେତେ, ତାହା କୁହନ୍ତୁ | ତା’ ସହିତ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଭେଦ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମର ନିରୂପଣ କରନ୍ତୁ |

ଯୁଗାନି ଯୁଗମାନଂ ଚ ଧର୍ମୋ ଯଶ୍ଚ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ।

ଅବତାରାନୁଚରିତଂ ଯଦାଶ୍ଚର୍ୟତମଂ ହରେଃ ॥ ୧୭॥

ଯୁଗର ଭେଦ, ସେମାନଙ୍କର ଅବଧି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅବତାରର ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଚରିତ୍ରର ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ |

ନୃଣାଂ ସାଧାରଣୋ ଧର୍ମଃ ସବିଶେଷଶ୍ଚ ଯାଦୃଶଃ ।

ଶ୍ରେଣୀନାଂ ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ଧର୍ମଃ କୃଚ୍ଛ୍ରେଷୁ ଜୀବତାମ୍ ॥ ୧୮॥

ମନୁଷ୍ୟର ସାଧାରଣ ଧର୍ମ ଏବଂ ବିଶେଷ ଧର୍ମ କ’ଣ-କ’ଣ ଅଟେ ? ବିଭିନ୍ନ ବୃତ୍ତିଧାରୀ ଲୋକ, ରାଜର୍ଷି ଏବଂ ବିପତ୍ତିରେ ପଡିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ |

ତତ୍ତ୍ୱାନାଂ ପରିସଙ୍ଖ୍ୟାନଂ ଲକ୍ଷଣଂ ହେତୁଲକ୍ଷଣମ୍ ।

ପୁରୁଷାରାଧନବିଧିର୍ୟୋଗସ୍ୟାଧ୍ୟାତ୍ମିକସ୍ୟ ଚ ॥ ୧୯॥

ତତ୍ତ୍ବମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କେତେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ବରୂପ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ ? ଭଗବାନଙ୍କର ଆରାଧନା ଏବଂ ଅଧ୍ୟାତ୍ମଯୋଗର ବିଧି କ’ଣ ?

ଯୋଗେଶ୍ୱରୈଶ୍ୱର୍ୟଗତିର୍ଲିଙ୍ଗଭଙ୍ଗସ୍ତୁ ଯୋଗିନାମ୍ ।

ବେଦୋପବେଦଧର୍ମାଣାମିତିହାସପୁରାଣୟୋଃ ॥ ୨୦॥

ଯୋଗେଶ୍ବରମାନଙ୍କୁ କେଉଁ-କେଉଁ ଐଶ୍ବର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଅଟେ ଏବଂ ଅନ୍ତତଃ ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ? ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଲିଙ୍ଗଶରୀର ଭଙ୍ଗ ହୁଏ କିପରି ? ବେଦ, ଉପବେଦ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ଇତିହାସ, ପୁରାଣର ସ୍ବରୂପ ଏବଂ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?

ସମ୍ପ୍ଲବଃ ସର୍ୱଭୂତାନାଂ ବିକ୍ରମଃ ପ୍ରତିସଙ୍କ୍ରମଃ ।

ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତସ୍ୟ କାମ୍ୟାନାଂ ତ୍ରିବର୍ଗସ୍ୟ ଚ ଯୋ ବିଧିଃ ॥ ୨୧॥

ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ସ୍ଥିତି ଏବଂ ପ୍ରଳୟ କିପରି ହୁଏ ? ବାମ୍ଫି, କୂପ ଖନନ ଆଦି ସ୍ମାର୍ତ୍ତକର୍ମ, ଯଜ୍ଞ-ଯାଗାଦି ବୈଦିକ କର୍ମ, କାମ୍ୟ କର୍ମ ତଥା ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ ଆଦି ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତିର ସାଧନା ବିଧି କ’ଣ ?

ଯଶ୍ଚାନୁଶାୟିନାଂ ସର୍ଗଃ ପାଖଣ୍ଡସ୍ୟ ଚ ସମ୍ଭବଃ ।

ଆତ୍ମନୋ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷୌ ଚ ବ୍ୟବସ୍ଥାନଂ ସ୍ୱରୂପତଃ ॥ ୨୨॥

ପ୍ରଳୟ ଉପରାନ୍ତେ ଯେଉଁ ଜୀବ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୀନ ରହିଥାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁନରୁତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହୁଏ ? ପାଖଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହୁଏ ? ଆତ୍ମାର ବନ୍ଧନ-ମୋକ୍ଷର ସ୍ବରୂପ କ’ଣ ଏବଂ ତାହା ନିଜ ସ୍ବରୂପରେ ସ୍ଥିତ ରହିଥାଏ କିପରି ?

ଯଥାଽଽତ୍ମତନ୍ତ୍ରୋ ଭଗବାନ୍ ବିକ୍ରୀଡତ୍ୟାତ୍ମମାୟଯା ।

ବିସୃଜ୍ୟ ବା ଯଥା ମାୟାମୁଦାସ୍ତେ ସାକ୍ଷିବଦ୍ୱିଭୁଃ ॥ ୨୩॥

ଭଗବାନ ତ ପରମ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଅଟନ୍ତି | ସେ ନିଜ ମାୟାରେ କିପରି ଭାବରେ କ୍ରୀଡା କରନ୍ତି ଏବଂ ତାକୁ ଛାଡି ସାକ୍ଷୀ ସଦୃଶ ଉଦାସୀନ କିପରି ହୋଇଯାଆନ୍ତି ?

ସର୍ୱମେତଚ୍ଚ ଭଗବନ୍ ପୃଚ୍ଛତେ ମେଽନୁପୂର୍ୱଶଃ ।

ତତ୍ତ୍ୱତୋଽର୍ହସ୍ୟୁଦାହର୍ତୁଂ ପ୍ରପନ୍ନାୟ ମହାମୁନେ ॥ ୨୪॥

ଭଗବନ୍ ! ମୁଁ ଏହିସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି | ହେ ମହାମୁନି ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଶରଣାଗତ ଅଟେ; କୃପା କରି ଆପଣ କ୍ରମଶଃ ଏହାର ତାତ୍ତ୍ବିକ ନିରୂପଣ କରନ୍ତୁ |

ଅତ୍ର ପ୍ରମାଣଂ ହି ଭବାନ୍ ପରମେଷ୍ଠୀ ଯଥାଽଽତ୍ମଭୂଃ ।

ପରେ ଚେହାନୁତିଷ୍ଠନ୍ତି ପୂର୍ୱେଷାଂ ପୂର୍ୱଜୈଃ କୃତମ୍ ॥ ୨୫॥

ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣ ସ୍ବୟମ୍ଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ପରମ ପ୍ରମାଣ ଅଟନ୍ତି | ଅନ୍ୟମାନେ ତ କେବଳ ନିଜର ପୂର୍ବପରମ୍ପରାରେ ଶୁଣିଥିବା କଥାର ହିଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥାଆନ୍ତି |

ନ ମେଽସବଃ ପରାୟନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମନ୍ନନଶନାଦମୀ ।

ପିବତୋଽଚ୍ୟୁତପୀୟୂଷମନ୍ୟତ୍ର କୁପିତାଦ୍ଦ୍ୱିଜାତ୍ ॥ ୨୬॥

ବ୍ରହ୍ମନ୍ ! ଆପଣ ମୋର କ୍ଷୁଧା-ତୃଷାର ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ | ମୋର ପ୍ରାଣ କୁପିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଅତିରିକ୍ତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ ଯିବ ନାହିଁ; କାରଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖାରବିନ୍ଦରୁ ନିଃସୃତ ଭଗବାନଙ୍କର ଅମୃତମୟୀ ଲୀଳା-କଥାର ପାନ କରୁଛି |

ସୂତ ଉବାଚ

ସ ଉପାମନ୍ତ୍ରିତୋ ରାଜ୍ଞା କଥାୟାମିତି ସତ୍ପତେଃ ।

ବ୍ରହ୍ମରାତୋ ଭୃଶଂ ପ୍ରୀତୋ ବିଷ୍ଣୁରାତେନ ସଂସଦି ॥ ୨୭॥

ସୂତ ମୁନି କହୁଛନ୍ତି – ହେ ଶୌନକାଦି ଋଷିଗଣ ! ସନ୍ଥମାନଙ୍କର ସଭାରେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କର ଲୀଳା-କଥା ଶୁଣାଇବା ନିମନ୍ତେ ଏହିପରି ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ |

ପ୍ରାହ ଭାଗବତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ମିତମ୍ ।

ବ୍ରହ୍ମଣେ ଭଗବତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପ ଉପାଗତେ ॥ ୨୮॥

ସେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ବେଦତୁଲ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ ଶୁଣାଇଲେ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ବୟଂ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇ ଥିଲେ |

ଯଦ୍ୟତ୍ପରୀକ୍ଷିଦୃଷଭଃ ପାଣ୍ଡୂନାମନୁପୃଚ୍ଛତି ।

ଆନୁପୂର୍ୱ୍ୟେଣ ତତ୍ସର୍ୱମାଖ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ ୨୯॥

ପାଣ୍ଡୁବଂଶଶିରୋମଣି ପରୀକ୍ଷିତ ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ, ସେ ସେହିସବୁର ଉତ୍ତର କ୍ରମଶଃ ଦେବାରେ ଲାଗିଲେ |

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ୟାଂ

ସଂହିତାୟାଂ ଦ୍ୱିତୀୟସ୍କନ୍ଧେ ପ୍ରଶ୍ନବିଧିର୍ନାମାଷ୍ଟମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥ ୮॥