ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ

॥ ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ॥

॥ ତୃତୀୟ ସ୍କନ୍ଧ ॥

ସପ୍ତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏବଂ ହିରଣାକ୍ଷ ଜନ୍ମ ତଥା ହିରଣାକ୍ଷର ଦିଗବିଜୟ

 

ମୈତ୍ରେୟ ଉବାଚ

ନିଶମ୍ୟାତ୍ମଭୁବା ଗୀତଂ କାରଣଂ ଶଙ୍କୟୋଜ୍ଝିତାଃ ।

ତତଃ ସର୍ୱେ ନ୍ୟବର୍ତନ୍ତ ତ୍ରିଦିବାୟ ଦିବୌକସଃ ॥ ୧॥

ମୈତ୍ରେୟ କହୁଛନ୍ତି – ହେ ବିଦୁର ! ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ କଥନରୁ ଅନ୍ଧକାରର କାରଣ ଜାଣି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶଙ୍କା ନିବୃତ୍ତି ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ବର୍ଗଲୋକକୁ ଫେରି ଗଲେ |

ଦିତିସ୍ତୁ ଭର୍ତୁରାଦେଶାଦପତ୍ୟପରିଶଙ୍କିନୀ ।

ପୂର୍ଣେ ବର୍ଷଶତେ ସାଧ୍ୱୀ ପୁତ୍ରୌ ପ୍ରସୁଷୁବେ ଯମୌ ॥ ୨॥

ଏଣେ ନିଜ ପତିଦେବଙ୍କର କଥନାନୁସାରେ ଦିତିଙ୍କ ମନରେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଥିବା ଉପଦ୍ରବର ଆଶଙ୍କା ଅତୁଟ ରହିଥିଲା | ସେଥିପାଇଁ ପୂରା ଶହେ ବର୍ଷ ବିତିଯିବା ପରେ ସେ ଦୁଇ ଯମଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ |

ଉତ୍ପାତା ବହବସ୍ତତ୍ର ନିପେତୁର୍ଜାୟମାନୟୋଃ ।

ଦିବି ଭୁବ୍ୟନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଲୋକସ୍ୟୋରୁଭୟାବହାଃ ॥ ୩॥

ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସ୍ବର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷରେ ଅନେକ ଉତ୍ପାତ ହେବାରେ ଲାଗିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଲୋକେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ |

ସହାଚଲା ଭୁବଶ୍ଚେଲୁର୍ଦିଶଃ ସର୍ୱାଃ ପ୍ରଜଜ୍ୱଲୁଃ ।

ସୋଲ୍କାଶ୍ଚାଶନୟଃ ପେତୁଃ କେତବଶ୍ଚାର୍ତିହେତବଃ ॥ ୪॥

ଯେଉଁଠି-ସେଇଠି ପୃଥିବୀ ଏବଂ ପର୍ବତ ଦୋହଲିବାରେ ଲାଗିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ଦହନ ହେବାରେ ଲାଗିଲା | ସ୍ଥାନେ-ସ୍ଥାନେ ଉଲକାପାତ ହେଲା, ବଜ୍ରପାତ ହେଲା ଏବଂ ଆକାଶରେ ଅନିଷ୍ଟସୂଚକ ଧୂମକେତୁ ଦେଖାଯିବାରେ ଲାଗିଲେ |

ବବୌ ବାୟୁଃ ସୁଦୁଃସ୍ପର୍ଶଃ ଫୂତ୍କାରାନୀରୟନ୍ ମୁହୁଃ ।

ଉନ୍ମୂଲୟନ୍ନଗପତୀନ୍ ବାତ୍ୟାନୀକୋ ରଜୋଧ୍ୱଜଃ ॥ ୫॥

ବାରମ୍ବାର ସାଇଁ-ସାଇଁ ଶବ୍ଦ କରି ଏବଂ ବଡ ବଡ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଭୂପତିତ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକଟ ଏବଂ ଅସହ୍ୟ ବାୟୁ ପ୍ରବାହିତ ହେବାରେ ଲାଗିଲା | ମନେ ହେଉଥିଲା ସତେ ଯେପରି ବାତ୍ୟା ତାହାର ସେନା ଏବଂ ଧୂଳି ତାହାର ଧ୍ବଜା ଅଟନ୍ତି |

ଉଦ୍ଧସତ୍ତଡିଦମ୍ଭୋଦଘଟୟା ନଷ୍ଟଭାଗଣେ ।

ବ୍ୟୋମ୍ନି ପ୍ରବିଷ୍ଟତମସା ନ ସ୍ମ ବ୍ୟାଦୃଶ୍ୟତେ ପଦମ୍ ॥ ୬॥

ଖୁବ୍ ଜୋରରେ ବିଜୁଳି ଚମକିବାରେ ଲାଗିଲା | ବାଦଲ ଏପରି ସଘନ ରୂପ ଧାରଣ କଲା ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଗ୍ରହମାନେ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯିବା କାରଣରୁ ଆକାଶ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ରହିଲା; କେଉଁଠାରେ କିଛି ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ |

ଚୁକ୍ରୋଶ ବିମନା ବାର୍ଧିରୁଦୂର୍ମିଃ କ୍ଷୁଭିତୋଦରଃ ।

ସୋଦପାନାଶ୍ଚ ସରିତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭୁଃ ଶୁଷ୍କପଙ୍କଜାଃ ॥ ୭॥

ଦୁଃଖୀ ମଣିଷ ପରି ସମୁଦ୍ର କୋଳାହଳ କରିବାରେ ଲାଗିଲା, ସେଥିରେ ବଡ-ବଡ ତରଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରେ ଲାଗିଲା ଏବଂ ତା’ ଭିତରେ ଥିବା ଜୀବମାନେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଉଠିଲେ | ସେହି ଅସ୍ଥିରତା ନଦୀ ତଥା ଅନ୍ୟ ଜଳାଶୟମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଲା; କମଳ ସବୁ ଶୁଖିଗଲେ |

ମୁହୁଃ ପରିଧୟୋଽଭୂବନ୍ ସରାହ୍ୱୋଃ ଶଶିସୂର୍ୟଯୋଃ ।

ନିର୍ଘାତା ରଥନିର୍ହ୍ରାଦା ବିବରେଭ୍ୟଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୮॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ବାରମ୍ବାର ଗ୍ରହଣରେ ଗ୍ରସିତ ହେଲେ ତଥା ସେମାନଙ୍କର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ବରେ ଅମଙ୍ଗଳସୂଚକ ମଣ୍ଡଳ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା | ବିନା ମେଘରେ ଘଡଘଡି ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରେ ଲାଗିଲା ତଥା ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କରୁ ମଧ୍ୟ ରଥ ଚାଲିବା ପରି ଘଡଘଡ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା |

ଅନ୍ତର୍ଗ୍ରାମେଷୁ ମୁଖତୋ ବମନ୍ତ୍ୟୋ ବହ୍ନିମୁଲ୍ବଣମ୍ ।

ସୃଗାଲୋଲୂକଟଙ୍କାରୈଃ ପ୍ରଣେଦୁରଶିବଂ ଶିବାଃ ॥ ୯॥

ଗାଁମାନଙ୍କରେ ଶୃଗାଳ ଏବଂ ପେଚାମାନଙ୍କର ଭୟାନକ ରାବ ସହିତ ଶୃଗାଳ ମୁଖରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳସୂଚକ ଜ୍ବଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଉଦଗୀରଣ ହେବାରେ ଲାଗିଲା |

ସଙ୍ଗୀତବଦ୍ରୋଦନବଦୁନ୍ନମୟ୍ୟ ଶିରୋଧରାମ୍ ।

ବ୍ୟମୁଞ୍ଚନ୍ ବିବିଧା ବାଚୋ ଗ୍ରାମସିଂହାସ୍ତତସ୍ତତଃ ॥ ୧୦॥

କୁକୁରମାନେ ମୁହଁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ କେତେବେଳେ ଗୀତ ଗାଇବା ପରି ତ କେତେବେଳେ କାନ୍ଦିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ |

ଖରାଶ୍ଚ କର୍କଶୈଃ କ୍ଷତ୍ତଃ ଖୁରୈର୍ଘ୍ନନ୍ତୋ ଧରାତଲମ୍ ।

ଖାର୍କାରରଭସା ମତ୍ତାଃ ପର୍ୟଧାବନ୍ ବରୂଥଶଃ ॥ ୧୧॥

ହେ ବିଦୁର ! ଦଳ-ଦଳ ହୋଇ ଗଧମାନେ ନିଜ ଖୁରରେ ମାଟିକୁ ତାଡିବା ଏବଂ ଖୋଳିବା ସହିତ ମତୁଆଲା ହୋଇ ଏଣେତେଣେ ଧାଇଁବାରେ ଲାଗିଲେ |

ରୁଦନ୍ତୋ ରାସଭତ୍ରସ୍ତା ନୀଡାଦୁଦପତନ୍ ଖଗାଃ ।

ଘୋଷେଽରଣ୍ୟେ ଚ ପଶବଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରମକୁର୍ୱତ ॥ ୧୨॥

ଗଧମାନଙ୍କର ରଡିରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ନିଜ-ନିଜ ବସା ଛାଡି ଧାଇଁ ପଳାଇଲେ | ଖୁଣ୍ଟରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ତଥା ବଣରେ ଚରୁଥିବା ଗାଈ-ବଳଦ ଆଦି ପଶୁମାନେ ଭୟରେ ମଳ-ମୂତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ |

ଗାବୋଽତ୍ରସନ୍ନସୃଗ୍ଦୋହାସ୍ତୋୟଦାଃ ପୂୟବର୍ଷିଣଃ ।

ବ୍ୟରୁଦନ୍ ଦେବଲିଙ୍ଗାନି ଦ୍ରୁମାଃ ପେତୁର୍ୱିନାନିଲମ୍ ॥ ୧୩॥

ଗାଈମାନେ ତ ଏପରି ଡରି ଯାଇଥିଲେ ଯେ ଦୋହନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ପରିବର୍ତ୍ତେ ରକ୍ତ ସ୍ରାବ ହେବାରେ ଲାଗିଲା, ବାଦଲରୁ ପୂଯ ବର୍ଷା ହେଲା ଏବଂ ବିନା ବାତ୍ୟାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଉପୁଡି ତଳେ ପଡିବାରେ ଲାଗିଲେ |

ଗ୍ରହାନ୍ ପୁଣ୍ୟତମାନନ୍ୟେ ଭଗଣାଂଶ୍ଚାପି ଦୀପିତାଃ ।

ଅତିଚେରୁର୍ୱକ୍ରଗତ୍ୟା ଯୁୟୁଧୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍ ॥ ୧୪॥

ଶନି, ରାହୁ ଆଦି କ୍ରୂର ଗ୍ରହ ବଳବାନ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ର, ବୃହଷ୍ପତି ଆଦି ସୌମ୍ୟ ଗ୍ରହ ତଥା ବହୁ ନକ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ଲଂଘନ କରି ବକ୍ରଗତିରେ ଚାଲିବାରେ ଲାଗିଲେ ତଥା ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ |

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱାନ୍ୟାଂଶ୍ଚ ମହୋତ୍ପାତାନତତ୍ତତ୍ତ୍ୱବିଦଃ ପ୍ରଜାଃ ।

ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନ୍ ଋତେ ଭୀତା ମେନିରେ ବିଶ୍ୱସମ୍ପ୍ଲବମ୍ ॥ ୧୫॥

ଏହିପରି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ପାତ ଦେଖି ସନକାଦିଙ୍କ ବ୍ୟତିତ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜୀବ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ ତଥା ସେହି ଉତ୍ପାତର ମର୍ମକୁ ଜାଣି ନ ଥିବା କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏପରି ମନେକଲେ ଯେ ଏବେ ସଂସାରର ପ୍ରଳୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି |

ତାବାଦିଦୈତ୍ୟୌ ସହସା ବ୍ୟଜ୍ୟମାନାତ୍ମପୌରୁଷୌ ।

ବବୃଧାତେଽଶ୍ମସାରେଣ କାୟେନାଦ୍ରିପତୀ ଇବ ॥ ୧୬॥

ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ସେହି ଦୁଇ ଆଦିଦୈତ୍ୟ ନିଜର ଇସ୍ପାତ ପରି କଠୋର ଶରୀରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ପର୍ବତ ସଦୃଶ ହୋଇଗଲେ ତଥା ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବ ପରାକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେବାରେ ଲାଗିଲା |

ଦିବିସ୍ପୃଶୌ ହେମକିରୀଟକୋଟିଭିଃ

ନିରୁଦ୍ଧକାଷ୍ଠୌ ସ୍ଫୁରଦଙ୍ଗଦା ଭୁଜୌ ।

ଗାଂ କମ୍ପୟନ୍ତୌ ଚରଣୈଃ ପଦେ ପଦେ

କଟ୍ୟା ସୁକାଞ୍ଚ୍ୟାର୍କମତୀତ୍ୟ ତସ୍ଥତୁଃ ॥ ୧୭॥

ସେମାନେ ଏତେ ଉଚ୍ଚକାୟ ଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମୁକୁଟର ଅଗ୍ରଭାଗ ସ୍ବର୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ଶରୀରରେ ଦିଗ-ବିଦିଗ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ଯାଉଥିଲା | ସେମାନଙ୍କ ଭୁଜରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାଜୁବନ୍ଦ ଚକମକ ହେଉଥିଲା | ପୃଥିବୀରେ ସେମାନଙ୍କର ପଦଚାଳନ ଯୋଗୁଁ ଭୂକମ୍ପ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଛିଡା ହେଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଜଗମଗ କରୁଥିବା ଅଣ୍ଟାବିଛାରେ ସୁଶୋଭିତ କଟି ନିଜ ପ୍ରକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପରାସ୍ତ କରୁଥିଲା |

ପ୍ରଜାପତିର୍ନାମ ତୟୋରକାର୍ଷୀଦ୍-

ଯଃ ପ୍ରାକ୍ ସ୍ୱଦେହାଦ୍ୟମୟୋରଜାୟତ ।

ତଂ ବୈ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଂ ବିଦୁଃ ପ୍ରଜା

ଯଂ ତଂ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷମସୂତ ସାଗ୍ରତଃ ॥ ୧୮॥

ସେ ଦୁହେଁ ଯମଜ ଥିଲେ | ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ସେମାନଙ୍କର ନାମକରଣ କଲେ | ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ତାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ତାହାର ନାମ ସେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ରଖିଲେ ଏବଂ ଯିଏ ଦିତିଙ୍କ ଉଦରରୁ ପ୍ରଥମେ ବାହାରିଲା, ତାହାର ନାମ ହିରଣାକ୍ଷ ରଖିଲେ |

ଚକ୍ରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର୍ଦୋର୍ଭ୍ୟାଂ ବ୍ରହ୍ମବରେଣ ଚ ।

ବଶେ ସପାଲାନ୍ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନକୁତୋମୃତ୍ୟୁରୁଦ୍ଧତଃ ॥ ୧୯॥

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କର ବରଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ମୃତ୍ୟୁଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯାଇଥିବା କାରଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା | ନିଜ ଭୁଜ ବଳରେ ସେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସହିତ ତ୍ରିଲୋକକୁ ନିଜର କବଳିତ କରି ରଖିଥିଲା |

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷୋଽନୁଜସ୍ତସ୍ୟ ପ୍ରିୟଃ ପ୍ରୀତିକୃଦନ୍ୱହମ୍ ।

ଗଦାପାଣିର୍ଦିବଂ ଯାତୋ ଯୁୟୁତ୍ସୁର୍ମୃଗୟନ୍ ରଣମ୍ ॥ ୨୦॥

ସେ ନିଜର ସାନ ଭାଇ ହିରଣାକ୍ଷକୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଥିଲା ଏବଂ ସାନ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ନିଜ ବଡ ଭାଇର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା | ଦିନେ ହିରଣାକ୍ଷ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ଯୁଦ୍ଧର ଅବସର ଖୋଜି ଖୋଜି ଯାଇ ସ୍ବର୍ଗଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲା |

ତଂ ବୀକ୍ଷ୍ୟ ଦୁଃସହଜବଂ ରଣତ୍କାଞ୍ଚନନୂପୁରମ୍ ।

ବୈଜୟନ୍ତ୍ୟା ସ୍ରଜା ଜୁଷ୍ଟମଂସନ୍ୟସ୍ତମହାଗଦମ୍ ॥ ୨୧॥

ତା’ର ବେଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଖର ଥିଲା | ତା’ର ପାଦରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୂପୁର ଝଙ୍କୃତ ହେଉଥିଲା, ଗଳାରେ ସେ ବିଜୟସୂଚକ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିଲା ଏବଂ କାନ୍ଧରେ ବିଶାଳ ଗଦା ରହିଥିଲା |

ମନୋବୀର୍ୟବରୋତ୍ସିକ୍ତମସୃଣ୍ୟମକୁତୋଭୟମ୍ ।

ଭୀତା ନିଲିଲ୍ୟିରେ ଦେବାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ୟତ୍ରସ୍ତା ଇବାହୟଃ ॥ ୨୨॥

ତା’ର ମନୋବଳ, ଶାରୀରିକ ବଳ ତଥା ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ବର ତାକୁ ଉନ୍ମତ୍ତ କରି ଦେଇଥିଲା; ସେଥିପାଇଁ ସେ ସର୍ବତୋ ଭାବରେ ନିରଙ୍କୁଶ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ରହୁଥିଲା | ଗରୁଡ଼ ଭୟରେ ସର୍ପ ଛୁପିଯିବା ପରି ତାକୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଏଣେତେଣେ ଲୁଚି ରହିଲେ |

ସ ବୈ ତିରୋହିତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ମହସା ସ୍ୱେନ ଦୈତ୍ୟରାଟ୍ ।

ସେନ୍ଦ୍ରାନ୍ ଦେବଗଣାନ୍ କ୍ଷୀବାନପଶ୍ୟନ୍ ବ୍ୟନଦଦ୍ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୩॥

ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣାକ୍ଷ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲା ଯେ ତା’ର ତେଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ନ ପାରି ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ବଡ ବଡ ଅଭିମାନୀ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ବାରମ୍ବାର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ବାନ କରିବାରେ ଲାଗିଲା |

ତତୋ ନିବୃତ୍ତଃ କ୍ରୀଡିଷ୍ୟନ୍ ଗମ୍ଭୀରଂ ଭୀମନିଃସ୍ୱନମ୍ ।

ବିଜଗାହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱୋ ବାର୍ଧିଂ ମତ୍ତ ଇବ ଦ୍ୱିପଃ ॥ ୨୪॥

ତାପରେ ସେହି ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟ ସେଠାରୁ ଫେରି ଜଳକ୍ରୀଡା କରିବା ନିମନ୍ତେ ମତୁଆଲା ହାତୀ ପରି ଲହରୀର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ମୁଖରିତ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା |

ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରବିଷ୍ଟେ ବରୁଣସ୍ୟ ସୈନିକା

ଯାଦୋଗଣାଃ ସନ୍ନଧିୟଃ ସସାଧ୍ୱସାଃ ।

ଅହନ୍ୟମାନା ଅପି ତସ୍ୟ ବର୍ଚସା

ପ୍ରଧର୍ଷିତା ଦୂରତରଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁବୁଃ ॥ ୨୫॥

ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ପାଦ ରଖିବା ମାତ୍ରେ ଭୟରେ ବରୁଣଙ୍କର ସୈନିକ ଜଳଚର ଜୀବମାନେ ହକାବକା ହୋଇଗଲେ ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସେମାନଙ୍କୁ କେହି ବିଚଳିତ କରୁ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତା’ର  ପଦାଘାତ ଡରରେ ବହୁତ ଦୂରକୁ ଧାଇଁ ପଳାଇଲେ |

ସ ବର୍ଷପୂଗାନୁଦଧୌ ମହାବଲ-

ଶ୍ଚରନ୍ମହୋର୍ମୀଞ୍ଛ୍ୱସନେରିତାନ୍ ମୁହୁଃ ।

ମୌର୍ୱ୍ୟାଭିଜଘ୍ନେ ଗଦୟା ବିଭାବରୀ-

ମାସେଦିବାଂସ୍ତାତ ପୁରୀଂ ପ୍ରଚେତସଃ ॥ ୨୬॥

ମହାବଳୀ ହିରଣାକ୍ଷ ବହୁତ ବର୍ଷ ଧରି ସମୁଦ୍ରରେ ଘୂରି ବୁଲିଲା ଏବଂ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ କୌଣସି ପ୍ରତିପକ୍ଷୀକୁ ନ ପାଇ ବାରମ୍ବାର ସମୁଦ୍ରରୁ ବାୟୁବେଗରେ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତରଙ୍ଗକୁ ହିଁ ନିଜ ଲୌହମୟୀ ଗଦାରେ ପ୍ରହାର କରିବାରେ ଲାଗିଲା | ଏହି ପ୍ରକାରରେ ଘୂରି-ବୁଲି ସେ ବରୁଣଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ବିଭାବରୀପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚିଲା |

ତତ୍ରୋପଲଭ୍ୟାସୁରଲୋକପାଲକଂ

ଯାଦୋଗଣାନାମୃଷଭଂ ପ୍ରଚେତସମ୍ ।

ସ୍ମୟନ୍ ପ୍ରଲବ୍ଧୁଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ନୀଚବ-

ଜ୍ଜଗାଦମେ ଦେହ୍ୟଧିରାଜ ସଂୟୁଗମ୍ ॥ ୨୭॥

ସେଠାରେ ସେ ପାତାଳଲୋକର ସ୍ବାମୀ, ଜଳଚର ଜୀବଙ୍କର ଅଧିପତି ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଉପହାସ କଲା ଏବଂ ନୀଚ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା ଏବଂ ହସିକରି ବ୍ୟଙ୍ଗରେ କହିଲା – ମହାରାଜ ! ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧର ଭିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ |

ତ୍ୱଂ ଲୋକପାଲୋଽଧିପତିର୍ବୃହଚ୍ଛ୍ରବା

ବୀର୍ୟାପହୋ ଦୁର୍ମଦବୀରମାନିନାମ୍ ।

ବିଜିତ୍ୟ ଲୋକେଽଖିଲଦୈତ୍ୟଦାନବାନ୍

ଯଦ୍ରାଜସୂୟେନ ପୁରାୟଜତ୍ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୮॥

“ପ୍ରଭୁ ! ଆପଣ ତ ଲୋକପାଳ, ରାଜା ଏବଂ ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଅଟନ୍ତି | ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଅତୁଳନୀୟ ବୀର ମନେ କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟମଦକୁ ଆପଣ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଥରେ ଆପଣ ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି |”

ସ ଏବମୁତ୍ସିକ୍ତମଦେନ ବିଦ୍ୱିଷା

ଦୃଢଂ ପ୍ରଲବ୍ଧୋ ଭଗବାନପାମ୍ପତିଃ ।

ରୋଷଂ ସମୁତ୍ଥଂ ଶମୟନ୍ ସ୍ୱୟା ଧିୟା

ବ୍ୟବୋଚଦଙ୍ଗୋପଶମଂ ଗତା ବୟମ୍ ॥ ୨୯॥

ସେହି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଏହିପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଉପହାସ କରିବାରୁ ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜାତ ହେଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିବଳରେ ସେ ତାହାକୁ ପାନ କରିନେଲେ ଏବଂ ତା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାକୁ କହିଲେ – ଭାଇ ! ଏବେ ତ ମୋର ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ |

ପଶ୍ୟାମି ନାନ୍ୟଂ ପୁରୁଷାତ୍ପୁରାତନାତ୍

ଯଃ ସଂୟୁଗେ ତ୍ୱାଂ ରଣମାର୍ଗକୋବିଦମ୍ ।

ଆରାଧୟିଷ୍ୟତ୍ୟସୁରର୍ଷଭେହି ତଂ

ମନସ୍ୱିନୋ ଯଂ ଗୃଣତେ ଭବାଦୃଶାଃ ॥ ୩୦॥

ଭଗବାନ ପୁରାଣପୁରୁଷଙ୍କ ବ୍ୟତିତ ମୋତେ ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଖାଯାଉ ନାହାଁନ୍ତି, ଯିଏ କି ତୁମ ପରି ରଣକୁଶଳ ବୀରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବ | ହେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ! ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେ ହିଁ ତୁମର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ | ତୁମ ପରି ବୀରମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି |

ତଂ ବୀରମାରାଦଭିପଦ୍ୟ ବିସ୍ମୟଃ

ଶୟିଷ୍ୟସେ ବୀରଶୟେ ଶ୍ୱଭିର୍ୱୃତଃ ।

ଯସ୍ତ୍ୱଦ୍ୱିଧାନାମସତାଂ ପ୍ରଶାନ୍ତୟେ

ରୂପାଣି ଧତ୍ତେ ସଦନୁଗ୍ରହେଚ୍ଛୟା ॥ ୩୧॥

ସେ ମହାନ୍ ବୀର ଅଟନ୍ତି | ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ ତୁମର ସବୁ ସୌକ ପୂରା ହୋଇଯିବ ଏବଂ ତୁମେ ଶ୍ବାନମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ବୀରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିବ | ତୁମ ପରି ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଏବଂ ସତ୍-ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରିବା ନିମନ୍ତେ ସେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି |

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ୟାଂ ସଂହିତାୟାଂ

ତୃତୀୟସ୍କନ୍ଧେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଦିଗ୍ୱିଜୟେ ସପ୍ତଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥ ୧୭॥