ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ

॥ ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ॥

॥ ନବମ ସ୍କନ୍ଧ ॥

ଦ୍ବାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ

ଈକ୍ଷାକୁବଂଶୀୟ ଶେଷ ରାଜାମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନ

 

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉବାଚ

କୁଶସ୍ୟ ଚାତିଥିସ୍ତସ୍ମାନ୍ନିଷଧସ୍ତତ୍ସୁତୋ ନଭଃ ।

ପୁଣ୍ଡରୀକୋଽଥ ତତ୍ପୁତ୍ରଃ କ୍ଷେମଧନ୍ୱାଭବତ୍ତତଃ ॥ ୧॥

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହୁଛନ୍ତି – ପରୀକ୍ଷିତ ! କୁଶଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ ଅତିଥି, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନିଷଧ, ନିଷଧଙ୍କର ନଭ, ନଭଙ୍କର ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଏବଂ ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ କ୍ଷେମଧନ୍ବା |

ଦେବାନୀକସ୍ତତୋଽନୀହଃ ପାରିୟାତ୍ରୋଽଥ ତତ୍ସୁତଃ ।

ତତୋ ବଲସ୍ଥଲସ୍ତସ୍ମାଦ୍ୱଜ୍ରନାଭୋଽର୍କସମ୍ଭବଃ ॥ ୨॥

କ୍ଷେମଧନ୍ବାଙ୍କର ଦେବାନୀକ, ଦେବାନୀକଙ୍କର ଅନୀହ, ଅନୀହଙ୍କର ପାରିୟାତ୍ର, ପାରିୟାତ୍ରଙ୍କର ବଳସ୍ଥଳ ଏବଂ ବଳସ୍ଥଳଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ ବଜ୍ରନାଭ | ଇଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଅଂଶ ଥିଲେ |

ଖଗଣସ୍ତତ୍ସୁତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ୱିଧୃତିଶ୍ଚାଭବତ୍ସୁତଃ ।

ତତୋ ହିରଣ୍ୟନାଭୋଽଭୂଦ୍ୟୋଗାଚାର୍ୟସ୍ତୁ ଜୈମିନେଃ ॥ ୩॥

ବଜ୍ରନାଭଙ୍କଠାରୁ ଖଗଣ, ଖଗଣଙ୍କଠାରୁ ବିଧୃତି ଏବଂ ବିଧୃତିଙ୍କଠାରୁ ହିରଣ୍ୟନାଭଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା | ସେ ଜୈମିନିଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ଯୋଗାଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ |

ଶିଷ୍ୟଃ କୌସଲ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମଂ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟୋଽଧ୍ୟଗାଦ୍ୟତଃ ।

ଯୋଗଂ ମହୋଦୟମୃଷିର୍ହୃଦୟଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦକମ୍ ॥ ୪॥

କୋଶଳଦେଶବାସୀ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଋଷି ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟତ୍ବ ସ୍ବୀକାର କରି ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧ୍ୟାତ୍ମଯୋଗର ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ | ଏହି ଯୋଗ ହୃଦୟ-ଗ୍ରନ୍ଥି ଛେଦନକାରୀ ତଥା ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାୟକ ଅଟେ |

ପୁଷ୍ୟୋ ହିରଣ୍ୟନାଭସ୍ୟ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିସ୍ତତୋଽଭବତ୍ ।

ସୁଦର୍ଶନୋଽଥାଗ୍ନିବର୍ଣଃ ଶୀଘ୍ରସ୍ତସ୍ୟ ମରୁଃ ସୁତଃ ॥ ୫॥

ହିରଣ୍ୟନାଭଙ୍କର ପୁଷ୍ୟ, ପୁଷ୍ୟଙ୍କର ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି, ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କର ସୁଦର୍ଶନ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କର ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଶୀଘ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର ମରୁ ଥିଲେ |

ଯୋଽସାବାସ୍ତେ ଯୋଗସିଦ୍ଧଃ କଲାପଗ୍ରାମମାଶ୍ରିତଃ ।

କଲେରନ୍ତେ ସୂର୍ୟବଂଶଂ ନଷ୍ଟଂ ଭାବୟିତା ପୁନଃ ॥ ୬॥

ମରୁ ଯୋଗସାଧନାରେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏବେ ମଧ ସେ କଳାପ ନାମକ ଗ୍ରାମରେ ରହୁଛନ୍ତି | କଳିଯୁଗ ଅନ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଅବସାନ ହୋଇଯିବା ପରେ ସେ ତାହାର ପୁନଃବିସ୍ତାର କରିବେ |

ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରସୁଶ୍ରୁତସ୍ତସ୍ୟ ସନ୍ଧିସ୍ତସ୍ୟାପ୍ୟମର୍ଷଣଃ ।

ମହସ୍ୱାଂସ୍ତତ୍ସୁତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ୱିଶ୍ୱସାହ୍ୱୋଽନ୍ୱଜାୟତ ॥ ୭॥

ମରୁଙ୍କର ପ୍ରସୁଶ୍ନୁତ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ଧି ଏବଂ ସନ୍ଧିଙ୍କଠାରୁ ଅମର୍ଷଣ ଜନ୍ମ ଲାଭ କଲେ | ଅମର୍ଷଣଙ୍କର ମହସ୍ବାନ୍ ଏବଂ ମହସ୍ବାନଙ୍କର ବିଶ୍ବସାହ୍ୱ ହେଲେ |

ତତଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍ତସ୍ମାତ୍ତକ୍ଷକୋ ଭବିତା ପୁନଃ ।

ତତୋ ବୃହଦ୍ବଲୋ ଯସ୍ତୁ ପିତ୍ରା ତେ ସମରେ ହତଃ ॥ ୮॥

ବିଶ୍ବସାହ୍ୱଙ୍କର ପୁତ୍ର ପ୍ରସେନଜିତ୍, ପ୍ରସେନଜିତଙ୍କର ତକ୍ଷକ ଏବଂ ତକ୍ଷକଙ୍କର ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ୱଳ ହେଲେ | ପରୀକ୍ଷିତ ! ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ବୃହଦ୍ୱଳଙ୍କୁ ତୁମର ପିତା ଅଭିମନ୍ୟୁ ମାରିଥିଲେ |

ଏତେ ହୀକ୍ଷ୍ୱାକୁଭୂପାଲା ଅତୀତାଃ ଶୃଣ୍ୱନାଗତାନ୍ ।

ବୃହଦ୍ବଲସ୍ୟ ଭବିତା ପୁତ୍ରୋ ନାମ ବୃହଦ୍ରଣଃ ॥ ୯॥

ପରୀକ୍ଷିତ ! ଈକ୍ଷାକୁ ବଂଶରେ ଏତେ ଜଣ ନରପତି ହୋଇସାରିଛନ୍ତି | ଏବେ ଆଗକୁ ଯେଉଁମାନେ ହେବେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ | ବୃହଦ୍ୱଳଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବେ ବୃହଦ୍ରଣ |

ଊରୁକ୍ରିୟଃ ସୁତସ୍ତସ୍ୟ ବତ୍ସବୃଦ୍ଧୋ ଭବିଷ୍ୟତି ।

ପ୍ରତିବ୍ୟୋମସ୍ତତୋ ଭାନୁର୍ଦିବାକୋ ବାହିନୀପତିଃ ॥ ୧୦॥

ବୃହଦ୍ରଣଙ୍କର ଉରୁକ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ବତ୍ସବୃଦ୍ଧ, ବତ୍ସବୃଦ୍ଧଙ୍କର ପ୍ରତିବ୍ୟୋମ, ପ୍ରତିବ୍ୟୋମଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାନୁ ଏବଂ ଭାନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବେ ସେନାପତି ଦିବାକ |

ସହଦେବସ୍ତତୋ ବୀରୋ ବୃହଦଶ୍ୱୋଽଥ ଭାନୁମାନ୍ ।

ପ୍ରତୀକାଶ୍ୱୋ ଭାନୁମତଃ ସୁପ୍ରତୀକୋଽଥ ତତ୍ସୁତଃ ॥ ୧୧॥

ଦିବାକଙ୍କର ବୀର ସହଦେବ, ସହଦେବଙ୍କର ବୃହଦଶ୍ବ, ବୃହଦଶ୍ବଙ୍କର ଭାନୁମାନ୍, ଭାନୁମାନଙ୍କର ପ୍ରତୀକାଶ୍ବ ଏବଂ ପ୍ରତୀକାଶ୍ବଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବେ ସୁପ୍ରତୀକ |

ଭବିତା ମରୁଦେବୋଽଥ ସୁନକ୍ଷତ୍ରୋଽଥ ପୁଷ୍କରଃ ।

ତସ୍ୟାନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ତତ୍ପୁତ୍ରଃ ସୁତପାସ୍ତଦମିତ୍ରଜିତ୍ ॥ ୧୨॥

ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କର ମରୁଦେବ, ମରୁଦେବଙ୍କର ସୁନକ୍ଷତ୍ର, ସୁନକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର ପୁଷ୍କର, ପୁଷ୍କରଙ୍କର ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ, ଅନ୍ତରୀକ୍ଷଙ୍କର ସୁତପା ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବେ ଅମିତ୍ରଜିତ୍ |

ବୃହଦ୍ରାଜସ୍ତୁ ତସ୍ୟାପି ବର୍ହିସ୍ତସ୍ମାତ୍କୃତଞ୍ଜୟଃ ।

ରଣଞ୍ଜୟସ୍ତସ୍ୟ ସୁତଃ ସଞ୍ଜୟୋ ଭବିତା ତତଃ ॥ ୧୩॥

ଅମିତ୍ରଜିତଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ରାଜ, ବୃହଦ୍ରାଜଙ୍କଠାରୁ ବର୍ହି, ବର୍ହିଙ୍କଠାରୁ କୃତଞ୍ଜୟ, କୃତଞ୍ଜୟଙ୍କଠାରୁ ରଣଞ୍ଜୟ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ସଞ୍ଜୟ ହେବେ |

ତସ୍ମାଚ୍ଛାକ୍ୟୋଽଥ ଶୁଦ୍ଧୋଦୋ ଲାଙ୍ଗଲସ୍ତତ୍ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ ।

ତତଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରକୋ ଭବିତା ତତଃ ॥ ୧୪॥

ସଞ୍ଜୟଙ୍କର ଶାକ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧୋଦ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧୋଦଙ୍କର ଲାଙ୍ଗଳ, ଲାଙ୍ଗଳଙ୍କର ପ୍ରସେନଜିତ୍ ଏବଂ ପ୍ରସେନଜିତଙ୍କର ପୁତ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ରକ ହେବେ |

ରଣକୋ ଭବିତା ତସ୍ମାତ୍ସୁରଥସ୍ତନୟସ୍ତତଃ ।

ସୁମିତ୍ରୋ ନାମ ନିଷ୍ଠାନ୍ତ ଏତେ ବାର୍ହଦ୍ବଲାନ୍ୱୟାଃ ॥ ୧୫॥

କ୍ଷୁଦ୍ରକଙ୍କଠାରୁ ରଣକ, ରଣକଙ୍କଠାରୁ ସୁରଥ ଏବଂ ସୁରଥଙ୍କଠାରୁ ଏହି ବଂଶର ଅନ୍ତିମ ରାଜା ସୁମିତ୍ରଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେବ | ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବୃହଦ୍ୱଳଙ୍କର ବଂଶଧର ହେବେ |

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୂଣାମୟଂ ବଂଶଃ ସୁମିତ୍ରାନ୍ତୋ ଭବିଷ୍ୟତି ।

ଯତସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ରାଜାନଂ ସଂସ୍ଥାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟତି ବୈ କଲୌ ॥ ୧୬॥

ଈକ୍ଷାକୁଙ୍କର ଏହି ବଂଶ ସୁମିତ୍ରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଁ ରହିବ, କାରଣ ସୁମିତ୍ର ରାଜା ହେବା ପରେ କଳିଯୁଗରେ ଏହି ବଂଶ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯିବ |

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ୟାଂ ସଂହିତାୟାଂ

ନବମସ୍କନ୍ଧେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶବର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ୱାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥ ୧୨॥