ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ
ମହାପୁରାଣ
॥ ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ
ବାସୁଦେବାୟ ॥
॥ ନବମ ସ୍କନ୍ଧ ॥
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନ
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉବାଚ
ଅଥାତଃ ଶ୍ରୂୟତାଂ
ରାଜନ୍ ବଂଶଃ ସୋମସ୍ୟ ପାବନଃ ।
ଯସ୍ମିନ୍ନୈଲାଦୟୋ
ଭୂପାଃ କୀର୍ତ୍ୟନ୍ତେ ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତୟଃ ॥ ୧॥
ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ
କହୁଛନ୍ତି – ପରୀକ୍ଷିତ ! ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପାବନ ବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶୁଣାଉଛି
| ଏହି ବଂଶରେ ପୁରୂରବା ଆଦି ପବିତ୍ରକୀର୍ତ୍ତି ରାଜାମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କରା ଯାଇଥାଏ |
ସହସ୍ରଶିରସଃ ପୁଂସୋ
ନାଭିହ୍ରଦସରୋରୁହାତ୍ ।
ଜାତସ୍ୟାସୀତ୍ସୁତୋ
ଧାତୁରତ୍ରିଃ ପିତୃସମୋ ଗୁଣୈଃ ॥ ୨॥
ସହସ୍ରସିରଧାରୀ
ବିରାଟ ପୁରୁଷ ନାରାୟଣଙ୍କର ନାଭିକମଳରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା | ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର
ଅତ୍ରି; ସେ ନିଜ ଗୁଣରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦୃଶ ଥିଲେ |
ତସ୍ୟ
ଦୃଗ୍ଭ୍ୟୋଽଭବତ୍ପୁତ୍ରଃ ସୋମୋଽମୃତମୟଃ କିଲ ।
ବିପ୍ରୌଷଧ୍ୟୁଡୁଗଣାନାଂ
ବ୍ରହ୍ମଣା କଲ୍ପିତଃ ପତିଃ ॥ ୩॥
ସେହି ଅତ୍ରି
ମୁନିଙ୍କ ନେତ୍ରରୁ ଅମୃତମୟ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା | ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଔଷଧି ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ |
ସୋଽୟଜଦ୍ରାଜସୂୟେନ
ବିଜିତ୍ୟ ଭୁବନତ୍ରୟମ୍ ।
ପତ୍ନୀଂ
ବୃହସ୍ପତେର୍ଦର୍ପାତ୍ତାରାଂ ନାମାହରଦ୍ବଲାତ୍ ॥ ୪॥
ଚନ୍ଦ୍ରମା ତ୍ରିଲୋକ
ବିଜୟ କରି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯାହା ଫଳରେ
ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଏତେ ବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲା ଯେ ସେ ବଳପୂର୍ବକ ବୃହଷ୍ପତିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ତାରାଙ୍କୁ ହରଣ
କରିନେଲେ |
ଯଦା ସ ଦେବଗୁରୁଣା
ଯାଚିତୋଽଭୀକ୍ଷ୍ଣଶୋ ମଦାତ୍ ।
ନାତ୍ୟଜତ୍ତତ୍କୃତେ
ଜଜ୍ଞେ ସୁରଦାନବବିଗ୍ରହଃ ॥ ୫॥
ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ
ଫେରାଇ ଦେବା ପାଇଁ ଦେବଗୁରୁ ବୃହଷ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଚନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏତେ ବେଶୀ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ
ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ | ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
ସେହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଘୋର ସଂଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା |
ଶୁକ୍ରୋ
ବୃହସ୍ପତେର୍ଦ୍ୱେଷାଦଗ୍ରହୀତ୍ସାସୁରୋଡୁପମ୍ ।
ହରୋ ଗୁରୁସୁତଂ
ସ୍ନେହାତ୍ସର୍ୱଭୂତଗଣାବୃତଃ ॥ ୬॥
ବୃହଷ୍ପତିଙ୍କ
ପ୍ରତି ଦ୍ବେଷବୁଦ୍ଧି ରହିଥିବା କାରଣରୁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପକ୍ଷ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ
ସ୍ନେହବଶ ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ସଙ୍ଗରେ ନେଇ ଦେବ ଦେବ ମହାଦେବ ନିଜ ବିଦ୍ୟାଗୁରୁ ଅଙ୍ଗିରାପୁତ୍ର
ବୃହଷ୍ପତିଙ୍କର ପକ୍ଷ ନେଲେ |
ସର୍ୱଦେବଗଣୋପେତୋ
ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଗୁରୁମନ୍ୱୟାତ୍ ।
ସୁରାସୁରବିନାଶୋଽଭୂତ୍ସମରସ୍ତାରକାମୟଃ
॥ ୭॥
ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର
ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ଗୁରୁ ବୃହଷ୍ପତିଙ୍କର ପକ୍ଷ ଗ୍ରହଣ କଲେ | ଏହିପରି ଭାବରେ
ତାରାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂହାରକାରୀ ଘୋର ସଂଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା
|
ନିବେଦିତୋଽଥାଙ୍ଗିରସା
ସୋମଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ୟ ବିଶ୍ୱକୃତ୍ ।
ତାରାଂ ସ୍ୱଭର୍ତ୍ରେ
ପ୍ରାୟଚ୍ଛଦନ୍ତର୍ୱତ୍ନୀମବୈତ୍ପତିଃ ॥ ୮॥
ତଦନନ୍ତର ଅଙ୍ଗିରା
ଋଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ | ତାହା ଶୁଣି
ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ବହୁତ ବେଶୀ ଭର୍ତ୍ସନା କଲେ ଏବଂ ତାରାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତି ବୃହଷ୍ପତିଙ୍କୁ
ଫେରାଇ ଦେଲେ | ଏହାପରେ ବୃହଷ୍ପତି ଯେତେବେଳେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ତାରା ଗର୍ଭବତୀ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ କହିଲେ-
ତ୍ୟଜ ତ୍ୟଜାଶୁ
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞେ ମତ୍କ୍ଷେତ୍ରାଦାହିତଂ ପରୈଃ ।
ନାହଂ ତ୍ୱାଂ
ଭସ୍ମସାତ୍କୁର୍ୟାଂ ସ୍ତ୍ରିୟଂ ସାନ୍ତାନିକଃ ସତି ॥ ୯॥
ରେ ଦୁଷ୍ଟା ! ମୋ
କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହି ତୁ ଅନ୍ୟ କାହାର ସନ୍ତାନକୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଛୁ | ତୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ
ତ୍ୟାଗ କର | ମୁଁ ତୋତେ ଜଳାଇବି ନାହିଁ; କାରଣ ଏକରେ ତ ତୁ
ସ୍ତ୍ରୀ ଅଟୁ ଏବଂ ଦୁଇରେ ମୋର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ କାମନା ରହିଛି | ଦେବୀ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ତୁ
ନିର୍ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଅଟୁ |
ତତ୍ୟାଜ ବ୍ରୀଡିତା
ତାରା କୁମାରଂ କନକପ୍ରଭମ୍ ।
ସ୍ପୃହାମାଙ୍ଗିରସଶ୍ଚକ୍ରେ
କୁମାରେ ସୋମ ଏବ ଚ ॥ ୧୦॥
ନିଜ ପତିଙ୍କର କଥା
ଶୁଣି ତାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣକାନ୍ତିଯୁକ୍ତ ଏକ ବାଳକକୁ ନିଜ
ଗର୍ଭଚ୍ୟୁତ କରିଦେଲେ | ସେହି ବାଳକକୁ ଦେଖି ଉଭୟ ବୃହଷ୍ପତି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମୋହିତ ହୋଇଗଲେ |
ଦୁହେଁ ବାଳକଟିକୁ ନିଜର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ |
ମମାୟଂ ନ
ତବେତ୍ୟୁଚ୍ଚୈସ୍ତସ୍ମିନ୍ ବିବଦମାନୟୋଃ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁରୃଷୟୋ
ଦେବା ନୈବୋଚେ ବ୍ରୀଡିତା ତୁ ସା ॥ ୧୧॥
ଏବେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ
‘ଇଏ ତୁମର ନୁହେଁ, ମୋର ଅଟେ’ କହି ଖୁବ୍ ଜୋରରେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଝଗଡା କରିବାରେ
ଲାଗିଲେ | ଋଷି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ‘ଇଏ କାହାର ପୁତ୍ର
ଅଟେ ?’ କିନ୍ତୁ ଲଜ୍ଜାବଶ ତାରା କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ |
କୁମାରୋ ମାତରଂ
ପ୍ରାହ କୁପିତୋଽଲୀକଲଜ୍ଜୟା ।
କିଂ ନ
ବୋଚସ୍ୟସଦ୍ୱୃତ୍ତେ ଆତ୍ମାବଦ୍ୟଂ ବଦାଶୁ ମେ ॥ ୧୨॥
ନିଜ ମା’ଙ୍କର ଏହି କପଟ ଲଜ୍ଜାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସ୍ବୟଂ ବାଳକଟି
କହି ଉଠିଲା – ‘ରେ ଦୁଷ୍ଟା ! ତୁ କିଛି କହୁନାହୁଁ କାହିଁକି ? ନିଜ କୁକର୍ମର କଥା ଅତି ଶୀଘ୍ର
ମୋ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶ କର |’
ବ୍ରହ୍ମା ତାଂ ରହ
ଆହୂୟ ସମପ୍ରାକ୍ଷୀଚ୍ଚ ସାନ୍ତ୍ୱୟନ୍ ।
ସୋମସ୍ୟେତ୍ୟାହ
ଶନକୈଃ ସୋମସ୍ତଂ ତାବଦଗ୍ରହୀତ୍ ॥ ୧୩॥
ସେହି ସମୟରେ
ତାରାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତରେ ଡାକି ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇ-ସୁଝାଇ ସବୁ କଥା ପଚାରିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅତି ଧୀର ସ୍ବରରେ ତାରା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ଚନ୍ଦ୍ରମା’ | ସେଥିପାଇଁ
ବାଳକଟିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ନେଇଗଲେ |
ତସ୍ୟାତ୍ମୟୋନିରକୃତ
ବୁଧ ଇତ୍ୟଭିଧାଂ ନୃପ ।
ବୁଦ୍ଧ୍ୟା
ଗମ୍ଭୀରୟା ଯେନ ପୁତ୍ରେଣାପୋଡୁରାଣ୍ମୁଦମ୍ ॥ ୧୪॥
ପରୀକ୍ଷିତ ! ସେହି
ବାଳକଟିର ନାମ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ‘ବୁଧ’ ରଖିଲେ, କାରଣ ତା’ର ବୁଦ୍ଧି ଅତ୍ୟନ୍ତ
ଗମ୍ଭୀର ଥିଲା | ଏପରି ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅତିଶୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ |
ତତଃ ପୁରୂରବା
ଜଜ୍ଞେ ଇଲାୟାଂ ଯ ଉଦାହୃତଃ ।
ତସ୍ୟ
ରୂପଗୁଣୌଦାର୍ୟଶୀଲଦ୍ରବିଣବିକ୍ରମାନ୍ ॥ ୧୫॥
ଶ୍ରୁତ୍ୱୋର୍ୱଶୀନ୍ଦ୍ରଭବନେ
ଗୀୟମାନାନ୍ ସୁରର୍ଷିଣା ।
ତଦନ୍ତିକମୁପେୟାୟ ଦେବୀ ସ୍ମରଶରାର୍ଦିତା ॥ ୧୬॥
ପରୀକ୍ଷିତ !
ବୁଧଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଇଲାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁରୂରବାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା | ଏହାର ସମ୍ୟକ ବର୍ଣ୍ଣନା ମୁଁ
ପୂର୍ବରୁ କରିସାରିଛି | ଦିନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ପୁରୂରବାଙ୍କର ରୂପ, ଗୁଣ, ଉଦାରତା, ଶୀଳ-ସ୍ବଭାବ, ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ
ପରାକ୍ରମର ଗାନ କରୁଥିଲେ | ତାହା ଶୁଣି ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ କାମଭାବର ଉଦୟ ହେଲା ଏବଂ ସେଥିରେ
ପୀଡିତ ହୋଇ ସେହି ଦେବାଙ୍ଗନା ପୁରୂରବାଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲି ଆସିଲେ |
ମିତ୍ରାବରୁଣୟୋଃ
ଶାପାଦାପନ୍ନା ନରଲୋକତାମ୍ ।
ନିଶମ୍ୟ
ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କନ୍ଦର୍ପମିବ ରୂପିଣମ୍ ।
ଧୃତିଂ ବିଷ୍ଟଭ୍ୟ
ଲଲନା ଉପତସ୍ଥେ ତଦନ୍ତିକେ ॥ ୧୭॥
ଯଦିଓ
ମିତ୍ରାବରୁଣଙ୍କ ଶାପରୁ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ଆସିବାକୁ ପଡିଥିଲା, ତଥାପି ପୁରୁଷଶିରୋମଣି ପୁରୂରବା ମୂର୍ତ୍ତିମାନ
କାମଦେବଙ୍କ ସଦୃଶ ସୁନ୍ଦର ଅଟନ୍ତି – ଏହା ଜାଣି ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ
ଚାଲି ଆସିଲେ |
ସ ତାଂ ବିଲୋକ୍ୟ
ନୃପତିର୍ହର୍ଷେଣୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ।
ଉବାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୟା
ବାଚା ଦେବୀଂ ହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ ॥ ୧୮॥
ଦେବାଙ୍ଗନା
ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ପୁରୂରବାଙ୍କର ନେତ୍ର ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହୋଇ ଉଠିଲା | ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ
ରୋମାଞ୍ଚ ଜାତ ହେଲା | ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ -
ରାଜୋବାଚ
ସ୍ୱାଗତଂ ତେ
ବରାରୋହେ ଆସ୍ୟତାଂ କରବାମ କିମ୍ ।
ସଂରମସ୍ୱ ମୟା ସାକଂ
ରତିର୍ନୌ ଶାଶ୍ୱତୀଃ ସମାଃ ॥ ୧୯॥
ରାଜା ପୁରୂରବା
କହିଲେ – ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ! ତୁମର ସ୍ବାଗତ ଅଟେ | ବସ, ମୁଁ ତୁମର କି
ସେବା କରିବି ? ତୁମେ ମୋ ସହିତ ବିହାର କର ଏବଂ ଅନନ୍ତ କାଳଯାଏଁ ଆମର ଏହି ବିହାର ଚାଲିଥାଉ |
ଉର୍ୱଶ୍ୟୁବାଚ
କସ୍ୟାସ୍ତ୍ୱୟି ନ
ସଜ୍ଜେତ ମନୋ ଦୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ସୁନ୍ଦର ।
ଯଦଙ୍ଗାନ୍ତରମାସାଦ୍ୟ
ଚ୍ୟବତେ ହ ରିରଂସୟା ॥ ୨୦॥
ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ –
ରାଜନ୍ ! ଆପଣ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ସ୍ବରୂପ ଅଟନ୍ତି | ଭଲା, ଏପରି କେଉଁ କାମିନୀ ଥିବ, ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ମନ ଆପଣଙ୍କଠାରେ ଆସକ୍ତ ନ ହେବ ?
ଆପଣଙ୍କର ସମୀପସ୍ଥ ହୋଇ ରମଣ ଇଚ୍ଛାରେ ମୋର ମନ ନିଜର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରାଇ ବସିଛି |
ଏତାବୁରଣକୌ ରାଜନ୍
ନ୍ୟାସୌ ରକ୍ଷସ୍ୱ ମାନଦ ।
ସଂରଂସ୍ୟେ ଭବତା
ସାକଂ ଶ୍ଲାଘ୍ୟଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବରଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୨୧॥
ରାଜନ୍ ! ରୂପ-ଗୁଣ
ଆଦି କାରଣରୁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ପୁରୁଷ ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅଭୀଷ୍ଟ ଅଟନ୍ତି | ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ
ସହିତ ଅବଶ୍ୟ ବିହାର କରିବି | କିନ୍ତୁ ହେ ମୋର ପ୍ରେମୀ ମହାରାଜ ! ମୋର ଏକ ସର୍ତ୍ତ ରହିଛି |
ମୁଁ ଦାୟିତ୍ବ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଦୁଇଟି ମେଷଶାବକ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଆପଣ ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା କରିବେ |
ଘୃତଂ ମେ ବୀର
ଭକ୍ଷ୍ୟଂ ସ୍ୟାନ୍ନେକ୍ଷେ ତ୍ୱାନ୍ୟତ୍ର ମୈଥୁନାତ୍ ।
ବିବାସସଂ ତତ୍ତଥେତି
ପ୍ରତିପେଦେ ମହାମନାଃ ॥ ୨୨॥
ବୀରଶିରୋମଣି ! ମୁଁ
କେବଳ ଘିଅ ଖାଇବି ଏବଂ ମୈଥୁନ କାଳ ଅତିରିକ୍ତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରହୀନ ଭାବରେ
ଦେଖିବି ନାହିଁ | ପରମ ମନସ୍ବୀ ପୁରୂରବା ‘ଠିକ୍ ଅଛି’ କହି ଉର୍ବଶୀଙ୍କର
ସର୍ତ୍ତ ସ୍ବୀକାର କରିନେଲେ |
ଅହୋ ରୂପମହୋ ଭାବୋ
ନରଲୋକବିମୋହନମ୍ ।
କୋ ନ ସେବେତ ମନୁଜୋ
ଦେବୀଂ ତ୍ୱାଂ ସ୍ୱୟମାଗତାମ୍ ॥ ୨୩॥
ତାପରେ ସେ
ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହିଲେ – ତୁମର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଟେ ଏବଂ ଭାବ ଅଲୌକିକ ଅଟେ |
ଏହା ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟସୃଷ୍ଟିକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ | ତାଛଡା ଦେବି ! ତୁମେ ସ୍ବୟଂ
କୃପା କରି ଯେତେବେଳେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସେତେବେଳେ କେଉଁ
ମନୁଷ୍ୟ ଅବା ତୁମର ସେବନ କରିବାକୁ ଲାଳାୟିତ ନ ହେବ ?
ତୟା ସ
ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରମୟନ୍ତ୍ୟା ଯଥାର୍ହତଃ ।
ରେମେ ସୁରବିହାରେଷୁ
କାମଂ ଚୈତ୍ରରଥାଦିଷୁ ॥ ୨୪॥
ପରୀକ୍ଷିତ ! ତାପରେ
ଉର୍ବଶୀ କାମଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୂରବାଙ୍କ ସହିତ ବିହାର କରିବାରେ
ଲାଗିଲେ | ସେ ଦୁହେଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିହାରସ୍ଥଳୀ ଚୈତ୍ରରଥ, ନନ୍ଦନବନ ଆଦି
ଉପବନରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ବଚ୍ଛନ୍ଦ ବିହାର କରିବାରେ ଲାଗିଲେ |
ରମମାଣସ୍ତୟା
ଦେବ୍ୟା ପଦ୍ମକିଞ୍ଜଲ୍କଗନ୍ଧୟା ।
ତନ୍ମୁଖାମୋଦମୁଷିତୋ
ମୁମୁଦେଽହର୍ଗଣାନ୍ ବହୂନ୍ ॥ ୨୫॥
ଦେବୀ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ
ଶରୀରରୁ କମଳକେଶର ପରି ସୁଗନ୍ଧ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିଲା | ରାଜା ପୁରୂରବା ବହୁ ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ସହିତ
ଆନନ୍ଦ-ବିହାର କଲେ | ତାଙ୍କ ମୁଖର ସୁରଭୀରେ ରାଜା ନିଜର ବୁଧି-ସୁଧି ହରାଇ ବସିଥିଲେ |
ଅପଶ୍ୟନ୍ନୁର୍ୱଶୀମିନ୍ଦ୍ରୋ
ଗନ୍ଧର୍ୱାନ୍ ସମଚୋଦୟତ୍ ।
ଉର୍ୱଶୀରହିତଂ
ମହ୍ୟମାସ୍ଥାନଂ ନାତିଶୋଭତେ ॥ ୨୬॥
ଏଣେ ଇନ୍ଦ୍ର
ଯେତେବେଳେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ସ୍ବର୍ଗରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ସେ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ – ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ବିନା ମୋତେ ଏହି ସ୍ବର୍ଗ ନୀରସ ପ୍ରତୀତ ହେଉଛି; ତେଣୁ ତୁମ୍ଭେମାନେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ
ନେଇଆସ |
ତେ ଉପେତ୍ୟ
ମହାରାତ୍ରେ ତମସି ପ୍ରତ୍ୟୁପସ୍ଥିତେ ।
ଉର୍ୱଶ୍ୟା ଉରଣୌ
ଜହ୍ରୁର୍ନ୍ୟସ୍ତୌ ରାଜନି ଜାୟଯା ॥ ୨୭॥
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ
ଅର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରୀର ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଉର୍ବଶୀଙ୍କର ଦୁଇ ମେଷଶାବକ, ଯାହାକୁ ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ବରେ ରଖିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଚୋରାଇ ନେଇଗଲେ |
ନିଶମ୍ୟାକ୍ରନ୍ଦିତଂ
ଦେବୀ ପୁତ୍ରୟୋର୍ନୀୟମାନୟୋଃ ।
ହତାସ୍ମ୍ୟହଂ
କୁନାଥେନ ନପୁଂସା ବୀରମାନିନା ॥ ୨୮॥
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ
ଦ୍ବାରା ଅପହୃତ ନିଜ ପୁତ୍ର ସମାନ ପ୍ରିୟ ମେଷଶାବକ ଦ୍ବୟଙ୍କର ‘ଭେଁ ଭେଁ’ ରଡି ଶୁଣି ଉର୍ବଶୀ
ଦୁଃଖ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ କହି ଉଠିଲେ – ‘ଆରେ, ଏପରି ଜଣେ ଭୀରୁ
ପୁରୁଷକୁ ସ୍ବାମୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି ମୁଁ ତ ସର୍ବସ୍ବାନ୍ତ ହୋଇଗଲି ! ଏହି ନପୁଂସକ ନିଜକୁ ବଡ
ବୀର ମନେ କରେ, ଅଥଚ ମୋର ମେଷଶାବକ
ଦୁହିଁଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲା ନାହିଁ |
ଯଦ୍ୱିଶ୍ରମ୍ଭାଦହଂ
ନଷ୍ଟା ହୃତାପତ୍ୟା ଚ ଦସ୍ୟୁଭିଃ ।
ଯଃ ଶେତେ ନିଶି
ସନ୍ତ୍ରସ୍ତୋ ଯଥା ନାରୀ ଦିବା ପୁମାନ୍ ॥ ୨୯॥
ଏହାକୁ ବିଶ୍ବାସ କରି ଏବେ ଚୋରମାନେ ମୋର ଶାବକ ଦ୍ବୟଙ୍କୁ ଚୋରାଇ ନେଲେ | ହାୟ, ମୁଁ ତ ମରିଗଲି ! ଦେଖ ତ, ଦିନରେ ନିଜର ପୌରୁଷ ଦେଖାଉଥିବା ଏହି ରାଜା ରାତିରେ କିପରି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପରି ଡରି ଶୋଇରହିଛି !’
ଇତି
ବାକ୍ସାୟକୈର୍ୱିଦ୍ଧଃ ପ୍ରତୋତ୍ତ୍ରୈରିବ କୁଞ୍ଜରଃ ।
ନିଶି
ନିସ୍ତ୍ରିଂଶମାଦାୟ ବିବସ୍ତ୍ରୋଽଭ୍ୟଦ୍ରବଦ୍ରୁଷା ॥ ୩୦॥
ପରୀକ୍ଷିତ ! ହାତୀ
ଅଙ୍କୁଶବିଦ୍ଧ ହେବା ପରି ଉର୍ବଶୀଙ୍କର ବାକ୍ୟ-ବାଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ କଲା | ଅତିଶୟ
କ୍ରୋଧରେ ହାତରେ ତରବାରୀ ଧରି ରାଜା ପୁରୂରବା ବସ୍ତ୍ରହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ହିଁ ସେହି ଚୋରମାନଙ୍କର
ଅନୁଧାବନ କରିବାକୁ ବାହାରି ଗଲେ |
ତେ ବିସୃଜ୍ୟୋରଣୌ
ତତ୍ର ବ୍ୟଦ୍ୟୋତନ୍ତ ସ୍ମ ବିଦ୍ୟୁତଃ ।
ଆଦାୟ
ମେଷାବାୟାନ୍ତଂ ନଗ୍ନମୈକ୍ଷତ ସା ପତିମ୍ ॥ ୩୧॥
ତାଙ୍କୁ ଝପଟି
ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମେଷଶାବକ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ତ ସେହିଠାରେ ଛାଡିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ବୟଂ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକିବାରେ ଲାଗିଲେ |
ରାଜା ପୁରୂରବା ଶାବକ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଧରି ଫେରି ଆସୁଥିବା ସମୟରେ ବିଜୁଳିର ପ୍ରକାଶରେ ଉର୍ବଶୀ
ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିନେଲେ | (ବାସ୍, ସେହି ସମୟରେ ହିଁ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ |)
ଐଲୋଽପି ଶୟନେ
ଜାୟାମପଶ୍ୟନ୍ ବିମନା ଇବ ।
ତଚ୍ଚିତ୍ତୋ
ବିହ୍ୱଲଃ ଶୋଚନ୍ ବଭ୍ରାମୋନ୍ମତ୍ତବନ୍ମହୀମ୍ ॥ ୩୨॥
ପରୀକ୍ଷିତ !
ଶୟନାଗାରରେ ନିଜ ପ୍ରିୟତମା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ରାଜା ପୁରୂରବାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ହଜିଗଲା |
ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ତ ଉର୍ବଶୀଙ୍କଠାରେ ଲାଗି ରହିଥିଲା | ଏବେ ତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଶୋକବିହ୍ବଳ ହୋଇ ସେ
ଉନ୍ମତ୍ତବତ୍ ପୃଥିବୀରେ ଏଣେତେଣେ ଘୂରି ବୁଲିଲେ |
ସ ତାଂ ବୀକ୍ଷ୍ୟ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସରସ୍ୱତ୍ୟାଂ ଚ ତତ୍ସଖୀଃ ।
ପଞ୍ଚ
ପ୍ରହୃଷ୍ଟବଦନାଃ ପ୍ରାହ ସୂକ୍ତଂ ପୁରୂରବାଃ ॥ ୩୩॥
ଦିନେ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀର ତଟଦେଶରେ ସେ ଉର୍ବଶୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚ
ପ୍ରସନ୍ନମୁଖୀ ସଖୀଗଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ମଧୁର ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ -
ଅହୋ ଜାୟେ ତିଷ୍ଠ
ତିଷ୍ଠ ଘୋରେ ନ ତ୍ୟକ୍ତୁମର୍ହସି ।
ମାଂ
ତ୍ୱମଦ୍ୟାପ୍ୟନିର୍ୱୃତ୍ୟ ବଚାଂସି କୃଣବାବହୈ ॥ ୩୪॥
‘ପ୍ରିୟେ ! ଟିକିଏ
ସମୟ ରହି ଯାଇ ମୋର ବିନୟ ଘେନା କର | ହେ ନିଷ୍ଠୁର ! ଆଜି ମୋତେ ସୁଖୀ ନ କରି ଚାଲିଯାଅ ନାହିଁ |
କ୍ଷଣକାଳ ରହିଯାଅ; ମୋର କଥା ଟିକିଏ ଶୁଣ |
ସୁଦେହୋଽୟଂ
ପତତ୍ୟତ୍ର ଦେବି ଦୂରଂ ହୃତସ୍ତ୍ୱୟା ।
ଖାଦନ୍ତ୍ୟେନଂ ବୃକା
ଗୃଧ୍ରାସ୍ତ୍ୱତ୍ପ୍ରସାଦସ୍ୟ ନାସ୍ପଦମ୍ ॥ ୩୫॥
ଦେବି ! ମୋର ଏହି
ଶରୀର ଉପରେ ଏବେ ତୁମର କୃପା-ପ୍ରସାଦ ରହି ନାହିଁ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ
ଏହାକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛ | ମୋର ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଏବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମାଟିର ଢେର ହେବାକୁ ବସିଲାଣି; ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଏହା ଶୃଗାଳ-ଶାଗୁଣାଙ୍କର ଭକ୍ଷ ହୋଇଯିବ
|
ଉର୍ୱଶ୍ୟୁବାଚ
ମା ମୃଥାଃ
ପୁରୁଷୋଽସି ତ୍ୱଂ ମା ସ୍ମ ତ୍ୱାଦ୍ୟୁର୍ୱୃକା ଇମେ ।
କ୍ୱାପି ସଖ୍ୟଂ ନ
ବୈ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବୃକାଣାଂ ହୃଦୟଂ ଯଥା ॥ ୩୬॥
ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ –
ରାଜନ୍ ! ତୁମେ ପୁରୁଷ ଅଟ; ତେଣୁ ଏପରି ଭାବରେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଦରି ନିଅନାହିଁ | ସ୍ତ୍ରୀମାନେ
କାହା ସହିତ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି ନାହିଁ | ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଏବଂ ଶୃଗାଳର ହୃଦୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ
ଭାବରେ ଏକାପରି ଅଟେ | ତେଣୁ ସାବଧାନ ରୁହ; ସତକୁ ସତ ଏହି
ଶୃଗାଳମାନେ ଯେପରି ତୁମକୁ ଖାଇ ନ ଯିବେ |
ସ୍ତ୍ରିୟୋ
ହ୍ୟକରୁଣାଃ କ୍ରୂରା ଦୁର୍ମର୍ଷାଃ ପ୍ରିୟସାହସାଃ ।
ଘ୍ନନ୍ତ୍ୟଲ୍ପାର୍ଥେଽପି
ବିଶ୍ରବ୍ଧଂ ପତିଂ ଭ୍ରାତରମପ୍ୟୁତ ॥ ୩୭॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ
ନିର୍ଦୟୀ ଅଟନ୍ତି | କ୍ରୂରତା ତ ସେମାନଙ୍କଠାରେ ସ୍ବାଭାବିକ ହିଁ ରହିଥାଏ | ସାମାନ୍ୟ କଥାରେ
ସେମାନେ ଚିଡିଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ସୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଡ-ବଡ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିବସନ୍ତି |
ନିଜ ସ୍ବାର୍ଥପୂର୍ତ୍ତି ନିମନ୍ତେ ବିଶ୍ବାସଘାତ କରିବାକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ନିଜ ପତି ଏବଂ ଭାଈଙ୍କୁ
ମଧ୍ୟ ମାରିଦିଅନ୍ତି |
ବିଧାୟାଲୀକବିଶ୍ରମ୍ଭମଜ୍ଞେଷୁ
ତ୍ୟକ୍ତସୌହୃଦାଃ ।
ନବଂ
ନବମଭୀପ୍ସନ୍ତ୍ୟଃ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ୟଃ ସ୍ୱୈରବୃତ୍ତୟଃ ॥ ୩୮॥
ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ
ସୌହାର୍ଦ୍ୟର ନାମଗନ୍ଧ ସୁଦ୍ଧା ନ ଥାଏ | ସେମାନେ ସରଳ-ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଛଳନାରେ ବିଶ୍ବାସ
ଜାତ କରାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଫାନ୍ଦରେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ନୂଆ-ନୂଆ ପୁରୁଷଙ୍କର ସେବନ କରି କୁଳଟା
ଏବଂ ସ୍ବଚ୍ଛନ୍ଦଚାରିଣୀ ହୋଇଯାଆନ୍ତି |
ସଂବତ୍ସରାନ୍ତେ ହି
ଭବାନେକରାତ୍ରଂ ମୟେଶ୍ୱର ।
ବତ୍ସ୍ୟତ୍ୟପତ୍ୟାନି
ଚ ତେ ଭବିଷ୍ୟନ୍ତ୍ୟପରାଣି ଭୋଃ ॥ ୩୯॥
ତୁମେ ତ
ରାଜରାଜେଶ୍ବର ଅଟ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ବ୍ୟସ୍ତ
ହୁଅ ନାହିଁ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କର | ପ୍ରତି
ଏକ ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ରହିବ | ସେତେବେଳେ ତୁମର ଆହୁରି ବି ସନ୍ତାନ ହେବେ |
ଅନ୍ତର୍ୱତ୍ନୀମୁପାଲକ୍ଷ୍ୟ
ଦେବୀଂ ସ ପ୍ରୟଯୌ ପୁରମ୍ ।
ପୁନସ୍ତତ୍ର
ଗତୋଽବ୍ଦାନ୍ତେ ଉର୍ୱଶୀଂ ବୀରମାତରମ୍ ॥ ୪୦॥
ରାଜା ପୁରୂରବା
ଦେଖିଲେ ଉର୍ବଶୀ ଗର୍ଭବତୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ସେ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରି ଆସିଲେ | ବର୍ଷକ ପରେ
ସେ ପୁନର୍ବାର ସେଠାକୁ ଗଲେ | ସେତେବେଳକୁ ଉର୍ବଶୀ ଏକ ବୀର ପୁତ୍ରର ଜନନୀ ହୋଇ ସାରିଥିଲେ |
ଉପଲଭ୍ୟ ମୁଦା
ଯୁକ୍ତଃ ସମୁବାସ ତୟା ନିଶାମ୍ ।
ଅଥୈନମୁର୍ୱଶୀ
ପ୍ରାହ କୃପଣଂ ବିରହାତୁରମ୍ ॥ ୪୧॥
ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହିତ
ମିଳିତ ହୋଇ ରାଜା ବହୁତ ଖୁସୀ ହେଲେ | ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଗୋଟିଏ ରାତି ରହିଲେ | ପରଦିନ ସକାଳେ
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବା ବେଳକୁ ରାଜା ବିରହ ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧୀର ହୋଇ ଉଠିଲେ | ତାହା ଦେଖି
ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ -
ଗନ୍ଧର୍ୱାନୁପଧାବେମାଂସ୍ତୁଭ୍ୟଂ
ଦାସ୍ୟନ୍ତି ମାମିତି ।
ତସ୍ୟ
ସଂସ୍ତୁବତସ୍ତୁଷ୍ଟା ଅଗ୍ନିସ୍ଥାଲୀଂ ଦଦୁର୍ନୃପ ।
ଉର୍ୱଶୀଂ
ମନ୍ୟମାନସ୍ତାଂ ସୋଽବୁଧ୍ୟତ ଚରନ୍ ବନେ ॥ ୪୨॥
‘ତୁମେ ଏହି
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି କର, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛା
କଲେ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇପାରିବେ |’ ତାପରେ ରାଜା ପୁରୂରବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ |
ପରୀକ୍ଷିତ ! ରାଜାଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଗ୍ନିଥାଳି (ଅଗ୍ନି
ସ୍ଥାପନ କରିବାର ପାତ୍ର) ପ୍ରଦାନ କଲେ | ରାଜା ତାହାକୁ ଉର୍ବଶୀ ମନେ କରି ଥାଳିଟିକୁ ହୃଦୟରେ
ଚାପି ଧରି ବଣରେ-ବଣରେ ଘୂରି ବୁଲିଲେ |
ସ୍ଥାଲୀଂ ନ୍ୟସ୍ୟ
ବନେ ଗତ୍ୱା ଗୃହାନାଧ୍ୟାୟତୋ ନିଶି ।
ତ୍ରେତାୟାଂ
ସମ୍ପ୍ରବୃତ୍ତାୟାଂ ମନସି ତ୍ରୟ୍ୟବର୍ତତ ॥ ୪୩॥
ତାପରେ ଯେତେବେଳେ
ସେ ନିଜର ଚେତନା ଫେରି ପାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ
ଥାଳିଟିକୁ ବଣରେ ଛାଡି ନିଜ ରାଜମହଲକୁ ଫେରି ଆସିଲେ ଏବଂ ରାତ୍ରୀକାଳରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କର ଧ୍ୟାନ
କରିବାରେ ଲାଗିଲେ | ଏହିପରି ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ
ହୃଦୟରେ ବେଦତ୍ରୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା |
ସ୍ଥାଲୀସ୍ଥାନଂ
ଗତୋଽଶ୍ୱତ୍ଥଂ ଶମୀଗର୍ଭଂ ବିଲକ୍ଷ୍ୟ ସଃ ।
ତେନ ଦ୍ୱେ ଅରଣୀ
କୃତ୍ୱା ଉର୍ୱଶୀଲୋକକାମ୍ୟଯା ॥ ୪୪॥
ଉର୍ୱଶୀଂ ମନ୍ତ୍ରତୋ
ଧ୍ୟାୟନ୍ନଧରାରଣିମୁତ୍ତରାମ୍ ।
ଆତ୍ମାନମୁଭୟୋର୍ମଧ୍ୟେ
ଯତ୍ତତ୍ପ୍ରବ୍ରଜନଂ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୪୫॥
ତଦନନ୍ତର ସେ ସେହି
ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଣରେ ସେ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେଇଥିବା ଥାଳିଟିକୁ ଛାଡି ଆସିଥିଲେ | ଏବେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ଶମୀବୃକ୍ଷର
ଗର୍ଭରେ ଅଶ୍ବତ୍ଥ ଗଛଟିଏ ଉଠିଥିଲା | ସେହି ଗଛର କାଠରେ ରାଜା ଦୁଇଟି ଅରଣି (ମନ୍ଥନକାଷ୍ଠ)
ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ | ତାପରେ ସେ ଉର୍ବଶୀଲୋକର କାମନାରେ ନିମ୍ନରେ ଥିବା ଅରଣିରେ ଉର୍ବଶୀ, ଉପର ଅରଣିରେ ପୁରୂରବା ଏବଂ ମଝିରେ ଥିବା କାଠରେ
ପୁତ୍ରର ଚିନ୍ତନ କରି ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ବଳନକାରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ମନ୍ଥନ କଲେ |
ତସ୍ୟ
ନିର୍ମନ୍ଥନାଜ୍ଜାତୋ ଜାତବେଦା ବିଭାବସୁଃ ।
ତ୍ରୟ୍ୟା ସ
ବିଦ୍ୟଯା ରାଜ୍ଞା ପୁତ୍ରତ୍ୱେ କଲ୍ପିତସ୍ତ୍ରିବୃତ୍ ॥ ୪୬॥
ସେହି ମନ୍ଥନରୁ
‘ଜାତବେଦା’ ନାମକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟ ହେଲା |
ରାଜା ପୁରୂରବା ଅଗ୍ନିଦେବତାଙ୍କୁ ତ୍ରୟୀବିଦ୍ୟା ଦ୍ବାରା ଆହବନୀୟ, ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି – ଏହି ତିନି ଭାଗରେ
ବିଭକ୍ତ କରି ପୁତ୍ରରୂପରେ ସ୍ବୀକାର କରିନେଲେ |
ତେନାୟଜତ ଯଜ୍ଞେଶଂ
ଭଗବନ୍ତମଧୋକ୍ଷଜମ୍ ।
ଉର୍ୱଶୀଲୋକମନ୍ୱିଚ୍ଛନ୍
ସର୍ୱଦେବମୟଂ ହରିମ୍ ॥ ୪୭॥
ତାପରେ ଉର୍ବଶୀଲୋକର
ଇଚ୍ଛାରେ ପୁରୂରବା ସେହି ଅଗ୍ନିତ୍ରୟ ଦ୍ବାରା ସର୍ବଦେବସ୍ବରୂପ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ଯଜ୍ଞପତି
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ଯଜନ କଲେ |
ଏକ ଏବ ପୁରା ବେଦଃ
ପ୍ରଣବଃ ସର୍ୱବାଙ୍ମୟଃ ।
ଦେବୋ ନାରାୟଣୋ
ନାନ୍ୟ ଏକୋଽଗ୍ନିର୍ୱର୍ଣ ଏବ ଚ ॥ ୪୮॥
ପରୀକ୍ଷିତ !
ତ୍ରେତାଯୁଗ ପୂର୍ବରୁ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଣବ (ଔଁକାର) ହିଁ ବେଦ ଥିଲା | ସମସ୍ତ
ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ର ତାହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲେ | ଏକମାତ୍ର ଦେବତା ଥିଲେ ‘ନାରାୟଣ’, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ନ ଥିଲେ | ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ତିନି ନ
ହୋଇ, କେବଳ ଏକ ଥିଲା ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଏକ ‘ହଂସ’ ହିଁ ଥିଲା |
ପୁରୂରବସ
ଏବାସୀତ୍ତ୍ରୟୀ ତ୍ରେତାମୁଖେ ନୃପ ।
ଅଗ୍ନିନା ପ୍ରଜୟା
ରାଜା ଲୋକଂ ଗାନ୍ଧର୍ୱମେୟିବାନ୍ ॥ ୪୯॥
ପରୀକ୍ଷିତ !
ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପୁରୂରବାଙ୍କଠାରୁ ବେଦତ୍ରୟୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନିତ୍ରୟର ଆବିର୍ଭାବ ହେଲା |
ରାଜା ପୁରୂରବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ରୂପରେ ସ୍ବୀକାର କରି ଗନ୍ଧର୍ବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ |
ଇତି
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ୟାଂ ସଂହିତାୟାଂ
ନବମସ୍କନ୍ଧେ ଐଲୋପାଖ୍ୟାନେ ଚତୁର୍ଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥ ୧୪॥
.jpg)
Comments
Post a Comment